آموزش تنظیمات ویندوز ۱۱ برای کاهش بار CPU و بهبود عملکرد سیستم

کندی کامپیوتر همیشه به ضعیف بودن پردازنده یا سخت‌افزار قدیمی مربوط نیست؛ ویندوز ۱۱ با قابلیت‌هایی مانند Hardware-Accelerated GPU Scheduling، Offload آداپتور شبکه و DirectStorage می‌تواند بخشی از پردازش‌ها را به سخت‌افزار مناسب‌تر بسپارد و به کاهش بار CPU کمک کند. البته تأثیر این تنظیمات به سخت‌افزار، درایورها و نوع استفاده شما بستگی دارد و لزوماً در همه سیستم‌ها باعث افزایش محسوس سرعت نمی‌شود. همچنین برای بررسی دمای  CPU و سلامت کامپیوتر سه برنامه کاربردی به شما پیشنهاد می‌دهیم.

مختصر و مفید

• Hardware-Accelerated GPU Scheduling می‌تواند بخشی از وظایف زمان‌بندی GPU را از CPU به سخت‌افزار اختصاصی روی کارت گرافیک منتقل کند.
• قابلیت‌هایی مانند Checksum Offload و Large Send Offload بخشی از پردازش شبکه را به آداپتور شبکه می‌سپارند و RSS پردازش دریافت داده‌ها را بین چند هسته CPU توزیع می‌کند.
• DirectStorage در بازی‌های سازگار، مسیر انتقال داده از SSD به GPU را بهینه می‌کند و می‌تواند سربار CPU هنگام بارگذاری داده‌های بازی را کاهش دهد.
• در سیستم‌های دارای دو GPU می‌توانید برای هر برنامه مشخص کنید از کدام پردازنده گرافیکی استفاده کند.
• اگر CPU دائماً تحت فشار است، قبل از تغییر این تنظیمات باید مشخص کنید کدام برنامه یا فرایند باعث مصرف بالای پردازنده شده است.

چگونه بفهمیم CPU واقعاً گلوگاه سیستم است؟

قبل از تغییر تنظیمات ویندوز، بهتر است ابتدا علت کندی سیستم را پیدا کنید. برای این کار Task Manager را با کلیدهای Ctrl + Shift + Esc باز کنید و در بخش Processes میزان استفاده از CPU، GPU، حافظه و دیسک را بررسی کنید.

اگر هنگام اجرای برنامه یا بازی خاصی، مصرف CPU برای مدت طولانی به نزدیکی ۱۰۰ درصد می‌رسد و یکی از فرایندها سهم زیادی از آن را مصرف می‌کند، احتمالاً مشکل به همان برنامه یا پردازش مربوط است. در چنین شرایطی تغییر تنظیمات GPU یا شبکه لزوماً مشکل را حل نمی‌کند.

اگر در همان زمان CPU مصرف زیادی ندارد اما GPU، RAM یا Disk به سقف استفاده نزدیک شده‌اند، گلوگاه احتمالاً جای دیگری است. این بررسی ساده کمک می‌کند به‌جای تغییر تصادفی تنظیمات، سراغ گزینه‌ای بروید که واقعاً به مشکل سیستم مربوط است.

فعال کردن Hardware-Accelerated GPU Scheduling

Hardware-Accelerated GPU Scheduling یا HAGS قابلیتی در ویندوز است که بخشی از وظایف زمان‌بندی GPU را به سخت‌افزار اختصاصی روی خود GPU منتقل می‌کند. هدف این قابلیت کاهش سربار مربوط به زمان‌بندی GPU و در برخی شرایط کاهش بخشی از بار CPU است.

برای بررسی این گزینه، با فشردن Win + I وارد Settings شوید و به مسیر System > Display > Graphics بروید. اگر سخت‌افزار و درایور سیستم از HAGS پشتیبانی کنند، گزینه مربوط به آن در تنظیمات گرافیکی نمایش داده می‌شود.

پس از فعال کردن گزینه، ویندوز را ری‌استارت کنید. با این حال، نباید انتظار داشته باشید HAGS به‌تنهایی سرعت عمومی ویندوز را به شکل محسوسی افزایش دهد. تأثیر آن به سخت‌افزار، درایور و نوع workload بستگی دارد و ممکن است در بعضی سیستم‌ها بسیار محدود باشد.

اگر این گزینه را در سیستم خود نمی‌بینید، احتمالاً GPU یا درایور نصب‌شده از الزامات لازم پشتیبانی نمی‌کند.

فعال بودن قابلیت‌های Offload کارت شبکه را بررسی کنید

بخشی از پردازش‌های مربوط به شبکه را می‌توان به خود آداپتور شبکه سپرد. قابلیت‌هایی مانند Checksum Offload و Large Send Offload (LSO) برای کاهش بخشی از پردازش‌های شبکه روی CPU طراحی شده‌اند.

قابلیت Receive Side Scaling (RSS) نیز رویکرد متفاوتی دارد و پردازش دریافت داده‌های شبکه را بین چند هسته CPU توزیع می‌کند تا بار روی یک هسته متمرکز نشود.

برای بررسی این گزینه‌ها، کلیدهای Win + X را فشار دهید و Device Manager را باز کنید. سپس وارد Network adapters شوید، روی آداپتور شبکه موردنظر راست‌کلیک کنید و Properties را بزنید.

در تب Advanced، بسته به مدل آداپتور و درایور ممکن است گزینه‌هایی مانند موارد زیر را ببینید:

• Checksum Offload
• Large Send Offload
• Receive Side Scaling

نام دقیق گزینه‌ها و حتی وجود آن‌ها به سازنده آداپتور و درایور نصب‌شده بستگی دارد. بنابراین اگر یکی از این گزینه‌ها را نمی‌بینید، نیازی به نصب ابزار جانبی یا تغییرات غیرمعمول نیست.

همچنین بهتر است بدون دلیل مشخص تنظیمات پیشرفته کارت شبکه را تغییر ندهید. اگر پس از تغییر گزینه‌ای با مشکل اتصال، افت سرعت یا رفتار غیرعادی شبکه مواجه شدید، همان گزینه را به وضعیت قبلی برگردانید.

DirectStorage؛ برای کاهش بار CPU هنگام بارگذاری بازی‌ها

DirectStorage فناوری دیگری است که در شرایط مناسب می‌تواند اورلود CPU هنگام بارگذاری داده‌های بازی را کاهش دهد. این فناوری برای استفاده بهتر از سرعت SSDهای NVMe و انتقال کارآمدتر داده‌های بازی طراحی شده است.

برای استفاده از DirectStorage، سیستم به ویندوز ۱۱، یک SSD از نوع NVMe و GPU سازگار با DirectX 12 و Shader Model 6.0 نیاز دارد. علاوه بر این، خود بازی نیز باید از DirectStorage پشتیبانی کند.

بنابراین داشتن SSD NVMe به‌تنهایی کافی نیست. اگر یک بازی از DirectStorage استفاده نکند، این فناوری روی نحوه بارگذاری داده‌های همان بازی تأثیری نخواهد داشت.

تأثیر DirectStorage را نیز نباید با افزایش مستقیم FPS اشتباه گرفت. این فناوری بیشتر روی مسیر انتقال و پردازش داده‌های بازی تمرکز دارد و مزیت آن می‌تواند در بارگذاری سریع‌تر Assetها و کاهش سربار I/O بیشتر از افزایش نرخ فریم دیده شود.

برای برنامه‌های سنگین، GPU مناسب را انتخاب کنید

اگر سیستم شما هم گرافیک یکپارچه و هم گرافیک اختصاصی دارد، ویندوز ۱۱ اجازه می‌دهد برای هر برنامه مشخص کنید از کدام پردازنده گرافیکی استفاده شود.

برای این کار به مسیر Settings > System > Display > Graphics بروید. برنامه یا بازی موردنظر را انتخاب کنید، وارد Options شوید و در بخش Graphics preference گزینه High performance را انتخاب کنید.

این قابلیت به‌خصوص در سیستم‌هایی که دو GPU دارند کاربردی است. با انتخاب High performance، ویندوز برنامه موردنظر را به GPU قدرتمندتر هدایت می‌کند.

البته این تنظیم به معنای انتقال وظایف CPU به GPU نیست. CPU همچنان وظایف پردازشی خود را انجام می‌دهد و این گزینه فقط مشخص می‌کند برنامه از کدام GPU استفاده کند.

شتاب‌دهی سخت‌افزاری برنامه‌ها را بی‌دلیل غیرفعال نکنید

بسیاری از برنامه‌ها می‌توانند برای بخشی از پردازش‌های گرافیکی، پخش ویدیو و وظایف مشابه از GPU استفاده کنند. مرورگرهایی مانند Chrome و Edge و بسیاری از نرم‌افزارهای ویرایش عکس و ویدیو نیز تنظیمات مربوط به Hardware Acceleration دارند.

فعال بودن این قابلیت در برنامه‌های سازگار می‌تواند بخشی از پردازش‌ها را به GPU بسپارد؛ اما نوع و میزان این پردازش به خود برنامه بستگی دارد. بنابراین نباید انتظار داشت فعال کردن Hardware Acceleration در همه نرم‌افزارها باعث کاهش محسوس مصرف CPU شود.

اگر بعد از فعال کردن آن با مشکل نمایش تصویر، ناپایداری یا افزایش مصرف منابع مواجه شدید، می‌توانید تنظیم قبلی را برگردانید.

تنظیمات را یکی‌یکی تغییر دهید

هیچ‌کدام از این قابلیت‌ها قرار نیست روی تمام کامپیوترهای ویندوز ۱۱ نتیجه یکسانی داشته باشند. ترکیب CPU، GPU، SSD، آداپتور شبکه، درایورها و نوع کاری که انجام می‌دهید، همگی روی نتیجه تأثیر می‌گذارند.

به همین دلیل بهتر است تنظیمات را یکی‌یکی تغییر دهید و بعد از هر تغییر، عملکرد سیستم را در همان کاری که برایتان مهم است بررسی کنید. برای این کار می‌توانید از Task Manager و نمودارهای مصرف CPU، GPU، حافظه و دیسک کمک بگیرید.

اگر متوجه شدید پردازنده همچنان در یک برنامه خاص دائماً تحت فشار است، بهتر است به‌جای تغییر تنظیمات متعدد ویندوز، همان برنامه یا فرایند را بررسی کنید. گاهی یک برنامه پس‌زمینه، سرویس ویندوز، درایور یا حتی محدودیت سخت‌افزاری علت اصلی مصرف بالای CPU است.

جمع‌بندی

ویندوز ۱۱ چند قابلیت داخلی دارد که می‌توانند در شرایط مناسب بخشی از پردازش‌ها یا اور لود سیستم را کارآمدتر مدیریت کنند. HAGS، قابلیت‌های Offload آداپتور شبکه، DirectStorage و انتخاب GPU مناسب برای برنامه‌ها هرکدام کاربرد متفاوتی دارند و نباید انتظار داشت همه آن‌ها مستقیماً سرعت عمومی سیستم را افزایش دهند.

بهترین کار این است که ابتدا عامل اصلی کندی یا مصرف بالای CPU را پیدا کنید و سپس تنظیم مرتبط با همان مشکل را تغییر دهید. این روش هم نتیجه قابل‌اندازه‌گیری‌تری دارد و هم از تغییرات غیرضروری در تنظیمات ویندوز جلوگیری می‌کند.